CBAM takvimi ve sertifika fiyatları: 2026–2034 yol haritası

Geçiş dönemi 1 Ekim 2023’te başladı ve 31 Aralık 2025’te sona erdi. O dönemde tek yükümlülük raporlamaydı: ithalatçı gömülü emisyonu bildiriyor, karşılığında hiçbir ödeme yapmıyordu. 1 Ocak 2026’dan itibaren kesin dönem işliyor ve kapsamdaki ürünlerin gömülü emisyonları artık mali bir yükümlülük doğuruyor.

Yetkili beyan sahibi (authorised declarant) statüsü için başvuru penceresi 31 Mart 2026’da kapandı. AB’ye satış yapıyorsanız alıcınızın bu statüye sahip olup olmadığı, 2026 sevkiyatlarınızın nasıl beyan edileceğini doğrudan belirliyor — sorulması gereken ilk soru budur.

1 Şubat 2027’de. 2026 boyunca tek bir CBAM sertifikası dahi satın alınamıyor. 2026 ithalatına ilişkin yükümlülük, 2027’de satın alınacak sertifikalarla kapatılacak; ilk yıllık beyan ve sertifika teslimi 30 Eylül 2027’de yapılacak.

Fiyatlama mantığı da 2027’de değişiyor. 2026 boyunca sertifika fiyatı çeyrek dönemler hâlinde, AB ETS tahsisatlarının ortalama fiyatına göre ilan ediliyor. 2027’den itibaren fiyat haftalık belirlenecek — yani alım zamanlaması, bugün olmadığı kadar bir maliyet kalemi hâline gelecek.

Kesin dönemin ilk iki çeyreğinde ilan edilen fiyatlar birbirine çok yakın çıktı. Bu, 2027 bütçesi için makul bir çalışma varsayımı sağlıyor: tonu yaklaşık 75 euro.

İki çeyrek arasındaki fark yüzde birin çok altında. Ancak bu istikrarı geleceğe yansıtmayın: fiyat AB ETS tahsisat fiyatına bağlı olduğu için ETS’teki her hareket doğrudan sertifika maliyetine geçiyor ve 2027’den itibaren bu geçiş haftalık olacak. Bütçelemede tek bir fiyat yerine bir bant çalışmak daha güvenli.

Tüzük (AB) 2025/2083 ile getirilen Omnibus basitleştirmesi, yıllık kümülatif net kütlesi 50 tonu aşmayan ithalatçıları CBAM yükümlülüğünün dışında bırakıyor. Muafiyet demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento için geçerli; elektrik ve hidrojen hariç.

Komisyon’un gerekçesi sade: eşik, ithalatçıların yaklaşık %90’ını kapsam dışına çıkarırken gömülü emisyonların yaklaşık %99’unu kapsam içinde tutuyor. Eşik yıl içinde aşılırsa yükümlülük geriye dönük olarak 1 Ocak’tan itibaren doğuyor — yani “yılın sonunda bakarız” yaklaşımı işlemiyor.

Kesin dönem tam yükümlülükle başlamıyor. Yürürlükteki hukukta — Tüzük (AB) 2023/956 — her yıl için bir CBAM faktörü tanımlı ve teslim edilecek sertifika sayısı bu oranla hesaplanıyor.

Asıl kırılma noktası 2029’dan 2030’a geçiş: oran %22,5’ten %48,5’e sıçrıyor, yani yükümlülük tek yılda iki katından fazla artıyor. Bir örnek: AB’ye giden sevkiyatlarınızın gömülü emisyonu yılda 10.000 tCO₂e ise ve fiyatı 75 €/t sabit varsayarsak, 2026 yükü yaklaşık 18.750 €, 2030 yükü yaklaşık 363.750 € olur. Rakamlar yalnızca büyüklük mertebesini göstermek içindir; menşe ülkede ödenmiş karbon fiyatı belgelenirse bu tutar düşer.

Tesise özgü gerçek veri sunulamadığında Komisyon’un yayımladığı varsayılan değerler kullanılıyor. Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2621 bu değerlere bir mark-up ekliyor: 2026 için +%10, 2027 için +%20, 2028 ve sonrası için +%30. Gübre için istisnai olarak %1 uygulanıyor.

Bu, veri toplamanın parasal karşılığının doğrudan yazıldığı nadir düzenlemelerden biri. Tesis bazlı hesaplama kuran bir üretici, 2028’den itibaren aynı ürün için rakibinden yüzde otuz daha düşük bir gömülü emisyon değeriyle beyan edilebiliyor. Fark, ürün fiyatına yansıyan somut bir rekabet avantajı.

Teklif — henüz hukuk değil

Komisyon 17 Temmuz 2026’da AB ETS revizyonuna ilişkin COM(2026) 616 sayılı teklifi yayımladı. Teklif, CBAM phase-in’ini yavaşlatıyor ve tam yükümlülüğü 2034’ten 2038’e kaydırıyor. Konsey ve Avrupa Parlamentosu sürecinden geçmeden hiçbir hükmü uygulanmaz; bugün planlama yaparken bağlayıcı metin hâlâ Tüzük (AB) 2023/956’dır.

2026 (%2,5) ve 2027 (%5) oranları teklifte değişmiyor. Yani kısa vadeli planınız her hâlükârda aynı; teklif kabul edilirse 2028–2037 arasındaki maliyet öngörülerinizi güncellemeniz gerekir. Senaryoyu bugünden iki kolon hâlinde tutmak, 2027’de yeniden hesaplama yapmaktan ucuz.

Birleşik Krallık kendi mekanizmasını Finance Act 2026, Part 5 ile kurdu ve 1 Ocak 2027’de yürürlüğe giriyor. İsim benzer, yapı değil: UK CBAM bir sertifika alım-teslim sistemi değil, HMRC tarafından toplanan bir vergi. Satın alınacak, portföyde tutulacak veya iade edilecek bir sertifika yok.

Kapsam farkları küçük görünse de operasyonel sonucu büyük. Cam ve seramik nihai metinden çıkarıldı, elektrik kapsam dışı bırakıldı. Buna karşılık dolaylı emisyon tanımı AB’den geniş: elektriğin yanında ısı, buhar ve soğutma da hesaba giriyor. Hem AB hem İngiltere’ye satan bir üretici, aynı tesis için iki farklı sınırla iki farklı emisyon hesabı üretmek zorunda kalıyor. Kayıt son tarihi 31 Ocak 2028, ilk beyan ve ödeme 31 Mayıs 2028.

7552 sayılı İklim Kanunu 9 Temmuz 2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı; ulusal emisyon ticaret sistemini ve Karbon Piyasası Kurulu’nu kuruyor. ETS Yönetmeliği hâlâ taslak aşamasında: öngörülen yapı 2026–2027 pilot dönemi, 2028–2035 ilk uygulama dönemi ve yıllık 50.000 tCO₂e üzerindeki tesisler. Kapsanması beklenen sektörler demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre ve elektrik üretimi.

EPDK’nın 27 Kasım 2025 tarihli kararı 2026 için spot işlem bedelini 4,00 TL/tCO₂e, yıllık katılım bedelini 100.000 TL olarak belirledi. İdari para cezaları 2026/1 sayılı Tebliğ ile düzenlendi (Resmî Gazete, 27.12.2025, sayı 33120): doğrulanmış sera gazı raporu sunmama için 627.450 – 6.274.500 TL, üst sınır 62.745.000 TL. Pilot dönemde cezalarda %80 indirim öngörülüyor.

2026’da yapılacak iş ödeme değil, 2027’de ödenecek tutarı bilinir hâle getirmek. Sıralama şu:

1. 1

   Kapsamı GTİP bazında kesinleştirin

   AB’ye giden her ürün kaleminin kapsamda olup olmadığını tek tek doğrulayın. Downstream genişleme 2028 için önerildi; bugünkü kapsam listesi hâlâ geçerli referans.

2. 2

   50 ton eşiğini alıcı bazında sorgulayın

   Muafiyet ithalatçıya ait olduğu için analiz müşteri listesi üzerinden yapılır. Eşiği aşan alıcılarınızı ayırın; veri talebi oradan gelecek.

3. 3

   Tesis bazlı gömülü emisyon hesabını kurun

   Varsayılan değer mark-up’ı 2028’de +%30’a çıkıyor. Gerçek veriye geçiş ne kadar erken olursa, o kadar az prim ödenir.

4. 4

   Menşe ülkede ödenen karbon fiyatını belgeleyin

   Türkiye’de fiilen ödenen bir karbon bedeli varsa, indirim talebi ancak belgelenebildiği ölçüde işler. Kayıt düzenini şimdiden buna göre kurun.

5. 5

   2027–2030 maliyet öngörüsünü bütçeye koyun

   Yükümlülük oranı ve fiyat bandı bilindiği için tahmin yapılabilir. 2029’dan 2030’a geçişteki sıçramayı ayrı bir satır olarak gösterin.

6. 6

   Doğrulanabilir kayıt düzenine geçin

   Beyan edilen her sayının arkasında izlenebilir bir kaynak olmalı. ISO 14064-1 yapısı bunun için hazır bir çerçeve sunuyor.